प्रस्तावना: आपण सध्या «माहितीच्या विषमतेला» सामोरे जात आहोत
काही शोधायचे असल्यास आपण सहसा Google सारख्या शोध इंजिनाचाच वापर करता, नाही का.
पण आजच्या निकालांमध्ये एक मोठी अडचण आहे. पहिल्या आणि दुसऱ्या पानावर SEO (शोध इंजिन ऑप्टिमायझेशन) केलेली «उत्कृष्ट» संकेतस्थळे आणि जाहिरातीच रांगेने दिसतात.
वापरकर्त्याला खरोखर जे जाणून घ्यायचे असते, ते मौल्यवान प्राथमिक स्रोत प्रत्यक्षात दहाव्या पानावर, किंवा त्याहूनही खोल दडलेले असतात. «खोलवर झोपलेली, खरोखर मौल्यवान माहिती» अनेकदा SEO न केलेली असते, त्यामुळे लोक जिथे क्लिक करतात त्या वरच्या पानांवर ती कधीच दिसत नाही.
शिवाय अलीकडच्या वर्षांत AI च्या उदयाने परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे.
AI च्या युगातील «माहितीचा ऱ्हास»
«ChatGPT, Gemini किंवा Claude सारख्या AI ला विचारले की माहिती एका झटक्यात मिळते» असा काळ आला आहे. पण इथेच एक चिंतेची बाब आहे.
AI माहितीचा सारांश करताना जी संकेतस्थळे पाहते, तीही शेवटी तीच असतात: «SEO मुळे वर येणारी संकेतस्थळे» आणि «AI च्या सारांशात वापरली जावीत म्हणून ऑप्टिमाइझ केलेली संकेतस्थळे».
AI त्याच ऑप्टिमाइझ केलेल्या वरच्या पानांचा सारांश करत असल्याने, दहाव्या पानावर असलेली अत्यंत महत्त्वाची «खरोखर मौल्यवान माहिती» त्यात मुळीच समाविष्ट होत नाही, आणि वापरकर्ता ज्याची खरोखर गरज होती तिथवर न पोहोचताच थांबतो.
परिणामी, पूर्वी कोणीही पोहोचू शकत असलेल्या विशेष ब्लॉग्ज आणि उपयुक्त पानांवरील भेटी झपाट्याने घटल्या असून, इंटरनेटवर झोपलेली «उपयुक्त माहिती» हळूहळू नाहीशी होत आहे — ही गंभीर समस्या सध्या घडते आहे. Similarweb च्या अभ्यासानुसार, HuffPost आणि The Washington Post सारख्या संस्थांचा ऑरगॅनिक शोधातून (जाहिरात नव्हे, शुद्ध शोध) येणारा ट्रॅफिक तीन वर्षांत निम्म्यावर आला आहे.
मग «खरोखर मौल्यवान माहिती» गेली कुठे?
भाषेमुळे निर्माण झालेली दरी: इंग्रजी जगाबाहेरचे लोक «माहिती-निर्वासित» आहेत का?
दुर्लक्ष करता येणार नाही अशी आणखी एक अडचण आहे — «भाषा».
W3Techs च्या आकडेवारीनुसार इंटरनेटवरील सुमारे 49.5% संकेतस्थळे इंग्रजीत लिहिलेली आहेत, तर इंग्रजी मातृभाषा असणारे जगाच्या लोकसंख्येच्या जेमतेम 5% च्या आसपास असल्याचे सांगितले जाते.
उरलेल्या 95% लोकांसाठी, मातृभाषा नसलेल्या इंग्रजीच्या आधारे इंटरनेटवरील अफाट माहितीतून नेमके हवे तेच अचूक गाठणे, भाषेच्या भिंतीमुळे अत्यंत कठीण आहे.
«दहाव्या पानावरील मौल्यवान माहिती» पर्यंत पोहोचण्याआधीच भाषेच्या भिंतीने त्यांना बाहेर ढकलले आहे.
आमचे उत्तर: प्राथमिक स्रोत शोध व्यासपीठ «Factdock»
म्हणूनच आम्ही «Factdock» विकसित केले — प्राथमिक स्रोत संशोधनासाठीचे AI शोध व्यासपीठ.
Factdock पुढील तीन मार्गांनी «माहितीचे लोकशाहीकरण» साकार करते.
1. मातृभाषेत शोधा आणि जगाच्या प्राथमिक स्रोतांपर्यंत पोहोचा
वापरकर्त्याने फक्त रोज वापरत असलेल्या मातृभाषेत, जसे सुचेल तसे टाइप करावे. Factdock ची प्रणाली ते शब्द आपोआप «स्थानिक पातळीवर स्वाभाविक असलेल्या कीवर्डमध्ये» बदलून त्याच भाषेत शोध घेते. त्यामुळे इंग्रजी येत नसले तरी स्वतःच्या शब्दांतच जगातील डेटाबेस उकरता येतात.
2. «दहाव्या पानावर» असलेली माहिती सर्वात पुढे आणणे
AI शोध आणि नेहमीच्या शोध इंजिनांपेक्षा वेगळे स्वतःचे नियम वापरून, SEO केलेली वरवरची संकेतस्थळे नव्हे तर वापरकर्त्याला खरोखर हवा असलेला «प्राथमिक स्रोत» — शासकीय अधिसूचना, विद्वत्संस्थांची शोधनिबंध, कंपनी नोंदणीची माहिती, पेटंट राजपत्र; म्हणजे उगमच — प्राधान्याने दाखवला जातो.
पूर्वी दहाव्या पानाच्या खोलात गाडलेली खरोखर मौल्यवान माहिती अगदी पुढे उचलून सादर केली जाते.
3. शोधण्यापासून वाचण्यापर्यंत, सर्व काही मातृभाषेत
समर्थित भाषा 109 भाषा. निकालांची शीर्षके आणि सारांश आपल्या मातृभाषेत दिसतात. एवढेच नव्हे, तर दुव्याने उघडणारे पानही Factdock मधील भाषांतर साधनाने आपल्या भाषेत भाषांतरित करून दाखवले जाते. «शोध» पासून «आशय समजून घेण्या»पर्यंत सर्व एकाच प्रवाहात होते.
विशेष क्षेत्रेही सहज आवाक्यात
बहुतेक विशेष डेटाबेस इंग्रजीतच शोध घेतला जाईल असे गृहीत धरून बांधलेले असतात.
Factdock मध्ये पेटंट शोध (नावीन्य तपासणी इत्यादी), कंपनी माहिती, पायाभूत सुविधा विकास, पशुवैद्यकांसाठी — क्षेत्रनिहाय विशेष असे 12 शोध इंजिन आहेत. सर्व मातृभाषेत वापरता येत असल्याने संशोधक आणि उद्योजकांसमोरील अडथळा नाट्यमयरीत्या कमी होतो.
- पेटंट・तंत्रज्ञान — पूर्वतंत्र शोध, नावीन्याची खात्री
- संशोधन पत्रे — समकक्ष-परीक्षित साहित्याचा सर्वंकष शोध
- कंपनी・जोखीम — परदेशी कंपनीचे अस्तित्व निश्चित करणे, व्यवहार भागीदाराची तपासणी
- कायदा・करार／वित्त・गुंतवणूक／स्थावर मालमत्ता गुंतवणूक
- शासन・पायाभूत सुविधा विकास／व्यापार・नियमपालन
- विक्री मार्गांचा शोध／OEM・उत्पादक शोध
- पशुवैद्यक・प्राणी आरोग्य／संपूर्ण वेबवर सर्वंकष तपास
आमचे ध्येय: माहितीपर्यंत समान पोहोच
इंटरनेटवर प्रचंड माहिती आहे, तरीही भाषा आणि शोध अल्गोरिदममुळे सर्वांना ती समान दिसू शकत नाही. ही मोठी विषमता आहे.
- भाषेच्या भिंतीमुळे, बरा होऊ शकणाऱ्या आजारावरचा उपचार सापडत नाही असे प्रदेश असू शकतात.
- उत्कृष्ट उत्पादन किंवा कल्पना असूनही, भाषेच्या भिंतीमुळे व्यवसायाची संधी गमावणारे लोक असू शकतात.
- भाषेच्या भिंतीमुळे, जी माहिती कळायला हवी ती न कळणारे लोक असू शकतात.
AI माहितीचा सारांश करून «उत्तर» देत असलेल्या या काळात, Factdock मुद्दामच «प्राथमिक स्रोतापर्यंत» थेट पोहोचण्याचे साधन पुरवते.
कुठेही राहा, कोणतीही भाषा बोला, आवश्यक माहितीपर्यंत समानतेने पोहोचता येईल असे जग. Factdock द्वारे आम्हाला साकार करायचे भविष्य तेच आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हे Google ची जागा घेते का?
नाही. रोजच्या शोधासाठी Google अधिक वेगवान आहे आणि Factdock त्याची जागा घेऊ पाहत नाही. मातृभाषेत थेट शोधता येणार नाही अशी परदेशी माहिती, खोलवर झोपलेली माहिती, किंवा कामाच्या पातळीवर पुरावा द्यावा लागणारे संशोधन — परदेशी नियम, पेटंटचा पूर्वतंत्र शोध, परदेशी कंपन्यांची पतपडताळणी, संशोधन पत्रे — यासाठी वापरण्याची शिफारस करतो.
AI ने सारांश केलेल्या उत्तरापेक्षा हे कसे वेगळे आहे?
AI चे उत्तर «सारांश» असते, तर Factdock परत देते तो स्रोत (प्राथमिक माहिती) स्वतःच. सारांश वेगवान असतो, पण माहिती कुठून आली हे धूसर होते. शिवाय AI च्या सारांशात कधीच न येणारी माहितीही Factdock शोधू शकते.
फक्त मातृभाषेतच वापरता येते का?
येते. प्रश्न लिहिणे, निकाल पाहणे आणि कागदपत्रे वाचणे — सर्व आपल्या परिचित मातृभाषेत पूर्ण होते. 109 भाषांना पाठिंबा आहे.
विशेष ज्ञानाशिवाय शोधता येते का?
येते. स्थानिक पारिभाषिक शब्द आणि स्थानिक भाषेत रूपांतर Factdock स्वतः करते, त्यामुळे नेमका शब्द माहीत असण्याची गरज नाही.
मातृभाषेतच, जगाच्या प्राथमिक स्रोतांपर्यंत.
परदेशी नियम, पेटंट, कंपनी माहिती, संशोधन पत्रे. पूर्वी इंग्रजीतच शोधावी लागणारी माहिती आता आपल्या परिचित भाषेत तपासता येते.